از هول حلیم تو دیگ نیوفتید: (ملاحظات امنیتی استقرار شتاب‌زده هوش مصنوعی در زیرساخت‌های حیاتی)

هوش مصنوعی (AI) نه یک مد زودگذر، بلکه یک نیروی دگرگون‌کننده است. اما در هیجان «عقب نماندن از قافله رقبا»، نباید از امنیت اطلاعات غافل شد؛ به‌خصوص
زمانی که بحث زیرساخت‌های حیاتی مطرح است.

معمای رقابت و ریسک‌پذیری
بسیاری از سازمان‌ها، به دلیل ترس از دست دادن مزیت رقابتی یا فشار بازار، بدون ارزیابی کامل پیامدهای امنیتی، اقدام به یکپارچه‌سازی شتاب‌زده راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در زیرساخت‌های عملیاتی (OT) و فناوری اطلاعات (IT) خود می‌کنند.

این شتاب‌زدگی اغلب منجر به موارد زیر می‌شود:

پوشش ندادن شکاف‌های امنیتی: سامانه‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه مدل‌های پیچیده، خود یک سطح حمله جدید به شمار می‌آیند و آسیب‌پذیری‌هایی را به زیرساخت اضافه می‌کنند.

عدم شفافیت: بسیاری از مدل‌های پیشرفته به «جعبه سیاه» معروف‌اند. در زیرساخت‌های حساس، اگر یک تصمیم اشتباه گرفته شود، عدم توانایی در درک منطق تصمیم‌گیری AI، می‌تواند به یک بحران امنیتی یا عملیاتی منجر شود.

فراتر رفتن از حد تعادل: هوش مصنوعی می‌تواند ابزاری قدرتمند برای تشخیص تهدید و ناهنجاری در زمان واقعی باشد، اما اعتماد بیش از حد و سپردن کنترل‌های حیاتی به یک سیستم ناکافی آزموده شده، ریسک از کار افتادن سیستم‌های حیاتی و یا کنترل آن را به دنبال دارد.

راهکار: رویکرد متوازن و امنیتی محور
به جای “افتادن در دیگ حلیم” به صرف نگرانی از رقبا، سازمان‌ها باید با رویکردی محتاطانه و امنیتی محور هوش مصنوعی را در زیرساخت‌های خود پیاده‌سازی کنند.

گام‌های حیاتی در امنیت اطلاعات AI:
امنیت از همان طراحی: هوش مصنوعی را از ابتدا با در نظر گرفتن الزامات امنیتی توسعه دهید، نه اینکه امنیت را بعداً به آن وصله کنید.

مدیریت ریسک شفاف: در زیرساخت‌های حیاتی، هرگز از مدل‌های جعبه سیاه صرفاً به دلیل دقت بالا استفاده نکنید. به دنبال راهکارهای هوش مصنوعی قابل توضیح (XAI) باشید تا بتوانید علت هر تصمیم را ردیابی و اعتبار آن را تأیید کنید.

لایه‌های حفاظتی و بازگشت به عقب: هوش مصنوعی باید همواره به عنوان یک ابزار مشورتی یا تقویت‌کننده و نه تنها کنترل‌کننده مطلق عمل کند. حفظ کنترل‌های دستی و سیستم‌های ایمنی سنتی ضروری است تا در صورت نفوذ یا تصمیم غلط مدل، اپراتور انسانی بتواند فوراً مدیریت را در دست گرفته و از وقوع فاجعه جلوگیری کند.

جمع‌بندی:

ورود به عصر هوش مصنوعی یک ضرورت است، اما نه به قیمت فدا کردن امنیت.

هوش مصنوعی فرصتی برای تقویت امنیت است، اما به خودی خود یک تهدید امنیتی بالقوه هم هست. این ماییم که با تأمل، ارزیابی ریسک و پیاده‌سازی ضوابط امنیتی دقیق، تعیین می‌کنیم این فناوری یک موهبت باشد یا یک مصیبت.